Υπάρχει μια στιγμή που τη γνωρίζεις μόνο αν έχεις ταξιδέψει. Δεν είναι η άφιξη, δεν είναι η φωτογραφία, δεν είναι καν το ηλιοβασίλεμα που σε έκανε να σταματήσεις να μιλάς. Είναι εκείνη η παράξενη ησυχία που σε βρίσκει λίγες ώρες αφότου φύγεις από κάπου, όταν κάθεσαι σε μια καρέκλα σε αεροδρόμιο ή σε τρένο που τρέχει και σκέφτεσαι: «Ναι. Αυτό ήταν αληθινό.»
Όλα τα άλλα πράγματα που μαζεύει κανείς στη ζωή του έχουν ημερομηνία λήξης ή διεύθυνση επιστροφής. Τα χρήματα αλλάζουν χέρια. Τα σπίτια μένουν πίσω. Τα αντικείμενα, ακόμα και τα πιο όμορφα, κάποια στιγμή παύουν να σε συγκινούν. Αλλά εκείνο το πρωινό στη Λισαβόνα, όταν ανέβηκες μόνος σου την ανηφόρα του Alfama και άκουσες fado να βγαίνει από ένα ανοιχτό παράθυρο, εκείνο δεν πηγαίνει πουθενά. Είναι σου. Τελείως και αμετάκλητα.
Αυτός είναι ο πλούτος που δεν αναγράφεται σε κανέναν ισολογισμό.
Οι άνθρωποι που ταξιδεύουν πολύ δεν είναι απαραίτητα πιο τυχεροί. Είναι κυρίως πιο πολύπλοκοι, με τον καλό τρόπο. Έχουν μάθει να κάθονται σε τραπέζι με ανθρώπους που δεν μιλάνε τη γλώσσα τους και να επικοινωνούν με βλέμμα και κρασί. Έχουν χαθεί σε πόλεις που δεν τους χρειάζονταν και αυτό τους έκανε να νιώσουν, για λίγο, ελεύθεροι από τον εαυτό τους. Έχουν φάει πράγματα που δεν ήξεραν τι είναι και έχουν κοιμηθεί σε δωμάτια όπου η μόνη πολυτέλεια ήταν το παράθυρο να βλέπει κάτι αληθινό.
Το ταξίδι δεν σε κάνει καλύτερο άνθρωπο αυτόματα. Δεν υπάρχει τέτοια μαγεία. Αλλά σε αναγκάζει να βγεις από το σενάριο που έχεις γράψει για τον εαυτό σου και να αυτοσχεδιάσεις. Και στον αυτοσχεδιασμό φαίνεται ποιος είσαι πραγματικά, τι αντέχεις, τι σε γοητεύει, τι σε φοβίζει. Σε έναν άλλο τόπο, χωρίς τις συνήθειες σου και τις επαφές σου και την άνεση του οικείου, ανακαλύπτεις εκδοχές του εαυτού σου που δεν ήξερες ότι υπήρχαν.
Μερικοί ταξιδεύουν για να ξεφύγουν. Αυτό είναι σεβαστό και μερικές φορές απολύτως αναγκαίο. Αλλά τα καλύτερα ταξίδια δεν είναι φυγή. Είναι πρόσκληση. Σε καλούν να πας προς κάτι, έστω κι αν δεν ξέρεις ακριβώς τι είναι αυτό. Η Κύπρος σε Φεβρουάριο όταν δεν υπάρχει τουρισμός. Η Βιέννη χειμωνιάτικα, με καφέ και μουσεία και καμία βιασύνη. Ένα νησί που το επισκέπτεσαι δεύτερη φορά και το βλέπεις εντελώς διαφορετικά γιατί εσύ ο ίδιος είσαι διαφορετικός.
Τα ταξίδια συσσωρεύονται μέσα σου όχι σαν αρχείο αλλά σαν στρώματα. Γίνεσαι λίγο από κάθε τόπο που αγάπησες. Κάτι από την αρχιτεκτονική ενός δρόμου μένει στον τρόπο που βλέπεις τις πόλεις μετά. Κάτι από έναν άνθρωπο που γνώρισες για λίγες ώρες σε μια μπαρ έξω από το κέντρο αλλάζει τη γνώμη σου για κάτι που νόμιζες ότι ήξερες. Ένα φαγητό που έφαγες σε μια αγορά ανοιχτή στον ήλιο παραμένει σημείο αναφοράς για χρόνια, ο λόγος που όλα τα άλλα μετριούνται σε σχέση με εκείνη τη γεύση.
Δεν μιλάμε για τον τουρισμό του Instagram, για τις λίστες με τα «must» και τα «hidden gems» που τελικά γνωρίζουν όλοι. Μιλάμε για το ταξίδι ως πράξη προσοχής. Να κοιτάς πραγματικά αυτό που έχεις μπροστά σου. Να αφήνεσαι να εκπλαγείς. Να δέχεσαι ότι σε κάθε τόπο υπάρχει μια λογική που δεν καταλαβαίνεις και να μην επιμένεις να τη σπάσεις με τη δική σου.
Στο τέλος, η ερώτηση δεν είναι πόσα μέρη έχεις δει. Η ερώτηση είναι πόσες φορές έχεις αφήσει έναν τόπο να σε αλλάξει λίγο. Πόσες φορές γύρισες σπίτι και ένιωθες ότι αυτός που έφυγε και αυτός που επέστρεψε δεν είναι ακριβώς ο ίδιος άνθρωπος.
Αυτή η διαφορά είναι ο πλούτος.
