«Από τη Λάρνακα στην Αθήνα»: Μια προσωπική διαδρομή για την αναζήτηση της ουσίας της ζωής μέσα από την τέχνη
Φωτογραφίες: Τάκης Διαμαντόπουλος
Ο Γιώργος Δούκας παρουσιάζει το νέο του βιβλίο «Ιχώρ» από τις Εκδόσεις Παπαζήση και μας μιλάει για την αναζήτηση της ουσίας της ζωής μέσα από την τέχνη και την μυθολογία. Δεν παραλείπει να αναφερθεί στην προσωπική και καλλιτεχνική του διαδρομή τόσο στην Κύπρο όσο στην Ελλάδα, για τα «πρώτα παιχνίδια εξουσίας των θεών», αλλά και για τον τρόπο που η τέχνη γίνεται όπλο επιβίωσης, αυτογνωσίας και βαθιάς προσωπικής έκφρασης. Ακόμη μιλά για το προσωπικό του καταφύγιο στην Βάρη με τα αγαπημένα του ζώα και τον σύντροφο του όπου εμπνέεται και δημιουργεί καθημερινά αλλά και για την πρώτη του τηλεοπτική δουλειά, που υπογράφει και ως συγγραφέας – σεναριογράφος
Συνέτευξη στην Εύα Πέτροβα
Ο Γιώργος Δούκας ζει μέσα από τη μουσική, το θέατρο και τη συγγραφή. Γεννήθηκε τον Αύγουστο του 1974 στη Λάρνακα, στο πρώτο δευτερόλεπτο της τουρκικής εισβολής, και από παιδί γνώρισε την απώλεια, αλλά και την «ενοχή της αθωότητας», όπως αναφέρει χαρακτηριστικά η οποία έγινε η πρώτη ύλη για τη δημιουργικότητά του.
Όταν βρέθηκε στην Αθήνα πριν ενηλικιωθεί, ήρθε αντιμέτωπος με έναν νέο κόσμο γεμάτο προκλήσεις. Η μουσική έγινε η φωνή του, η συγγραφή ο τρόπος του να συμφιλιωθεί με τον θάνατο και να αναζητήσει νόημα στη ζωή. Η απώλεια αγαπημένου προσώπου, η ένταση των συναισθημάτων και η ανάγκη να κατανοήσει το αόρατο και το μυστηριώδες της ύπαρξης, τον ώθησαν στην συγγραφή του Ιχώρ, ένα βιβλίο που είναι τόσο προσωπικό όσο και καθολικό, ένα έργο που φωτίζει τα σκοτάδια της ανθρώπινης ψυχής και ταυτόχρονα αναδεικνύει τη δύναμη της ζωής.
Το νέο του βιβλίο με τίτλο: «Ιχώρ», που κυκλοφορεί από τις Εκδόσεις Παπαζήση, δεν είναι απλώς μια ιστορία για την αρχαία Κρήτη και τον αφανισμό του Μινωικού πολιτισμού· είναι μια πνευματική αναζήτηση, μια εξερεύνηση του μύθου, της εξουσίας των θεών, της γέννησης του σύμπαντος αλλά και της δημιουργίας του πρώτου ανθρώπου.Με έντονο μυστικισμό και αρχαιοελληνική σκέψη, το Ιχώρ δημιουργεί έναν κόσμο όπου η ζωή, ο θάνατος και η θεϊκή δύναμη συνυπάρχουν, προσφέροντας στον αναγνώστη την εμπειρία μιας βαθιά προσωπικής και ταυτόχρονα κοσμογονικής αφήγησης. Όπως λέει ο ίδιος, η συγγραφή είναι για εκείνον τρόπος λύτρωσης, μέσο να μοιραστεί τις εικόνες και τα συναισθήματα που ξεπήδησαν από τα πιο σκοτεινά αλλά και δημιουργικά κομμάτια της ζωής του.
-Γεννήθηκες στην Κύπρο, στο νησί που παράγει καλλιτέχνες, στην περίοδο της εισβολής. Πόσο σε καθόρισε καλλιτεχνικά και προσωπικά αυτή η αντίθεση; Από την μια οι εικόνες μιας τραγωδίας που ζούσε η γενέτειρα σου από την άλλη η ανάγκη έκφρασης ενός παιδιού και αργότερα εφήβου που μετονομάστηκε σε καλλιτεχνική δημιουργία..
«Από μικρός ένιωθα ένοχος όταν ήμουν ευτυχισμένος και προσπάθησα αυτό να το κάνω δημιουργικό»
Η ενοχή της αθωότητας
Γεννήθηκα κυριολεκτικά το πρώτο δευτερόλεπτο της Τουρικής εισβολής, την 14 Αυγούστου το ’74. Όπως καταλαβαίνεις οι πρώτες μνήμες δεν υπάρχουν αλλά επειδή ζήσαμε στην Αγγλία πολλά χρόνια θυμάμαι την επιστροφή τα καλοκαίρια στην πατρίδα, τους ανθρώπους να ζουν σε αντίσκηνα στα χωράφια στις αυλές, να βοηθάει ο ένας τον άλλον όπως μπορεί, τις μαυροφορεμένες γυναίκες να ψάχνουν τα αγνοούμενα παιδιά τους. Ήταν ένας πόνος ανείπωτος και μπορώ αν πω ότι αυτό ήταν κάτι το οποίο με στιγμάτισε διότι πάντα από μικρός ένιωθα ένοχος όταν ήμουν ευτυχισμένος . Αυτό προσπάθησα να το κάνω κάτι το δημιουργικό. Ήταν δύσκολο να γιορτάσεις π.χ. τα γενέθλια σου ως παιδάκι ενώ οι διπλανοί σου θρηνούσαν το παιδί τους. Η ‘ενοχή της αθωότητας’ λέω πολλές φορές για να δικαιολογήσω πολλά σκοτεινά σημεία το εαυτού μου!
-Οπότε επιχείρησες να εκφραστείς μέσα από την τέχνη…;
Από μικρό παιδί στο σχολείο θυμάμαι τα πρώτα μου παιδικά θεατρικά που έγραφα για να παίξουν τα παιδιά στην γειτονιά, τις πρώτες παρελάσεις, τις καλλιτεχνικές βραδιές. Στην Κύπρο διδάσκεται και μέχρι τώρα το μάθημα της μουσικής και πρέπει να συμμετέχεις σε μια καλλιτεχνική δραστηριότητα για να πάρεις το απολυτήριο σου. Ήμουν ένα άτομο που εκφραζόμουν καλλιτεχνικά πάντα και αυτό με έκανε και πολύ δυνατό.
-Από την Κύπρο στην Αθήνα και από το τραγούδι στην συγγραφή..; Μιλησέ μου γι’ αυτήν την καλλιτεχνική και προσωπική διαδρομή
Ήξερα πάντα ποιος είμαι και τι θέλω. Οι συμμαθητές μου θα θυμούνται ότι τους έλεγα ‘εγώ μια μέρα θα τραγουδήσω με τον Γιάννη Πάριο και θα γράφω βιβλία’! Η συγγραφή ήρθε λίγο πιο νωρίς από ότι υπολόγιζα, όπως δεν υπολόγισα και την κρίση που περάσαμε όλοι. Το όνειρό μου ήταν η συγγραφή. Χάνοντας τον αδερφό μου το 2007, δεν μου ήταν εύκολο να τραγουδήσω. Μου ήταν πολύ οδυνηρό το γεγονός ότι έθαψα τον αδερφό μου και την επόμενη μέρα έπρεπε να βγω στην σκηνή. Το τραγούδι ήταν και είναι η ζωή μου, απλά είμαι από τους ανθρώπους που ξέρω να βάζω τελεία.
Ήμουν από τους ευνοούμενους της ελληνική δισκογραφίας στην χρυσή της εποχή, και είχα τεράστια καλλιτεχνική βοήθεια, οι φίλοι μου ήταν διευθυντές σε ραδιόφωνα, σε έντυπα σε τηλεοπτικές εκπομπές, ήταν πολύ εύκολο να βγω και να διαφημίσω τη δουλειά μου. Έκανα επιτυχία σε πολύ μικρή ηλικία, και απέκτησα νωρίς εμπειρίες και καλλιτεχνικές επιτυχίες.
«Εκπλήρωσα όλα τα παιδικά μου όνειρα..»
Εκπλήρωσα όλα τα παιδικά μου όνειρα και συνειδητά ξεκίνησα από το μηδέν να κάνω πρώτα μεταφράσεις παιδικών έργων, ασχολήθηκα με το θέατρο, με την συγγραφή θεατρικών έργων, έκανα κάποιες συνεργασίες με τα Υπουργεία Παιδείας και Περιβάλλοντος και κάναμε το πρώτο βιβλίο για τα Δημοτικά σχολεία με θέμα την κυκλική οικονομία, την σωστή ανακύκλωση. Πρόσφατα κυκλοφόρησα με με τις Εκδόσεις Παπαζήση, ένα λεύκωμα για το πατρινό καρναβάλι το οποίο εκδόθηκε με την αιγίδα του Υπουργείου Πολιτισμού μέσω του προγράμματος «Δημιουργική Ελλάδα».
-«Ιχώρ», το νέο σου βιβλίο από τις Εκδόσεις Παπαζήση. Πες μας δυο λόγια για την σύλληψη αυτής της αρχαιοελληνικής εκδοχής του Χάρυ Πότερ; Ποιο το ερέθισμα για να μιλήσεις στον εαυτό σου πρώτα και στο κοινό μετά, για την γέννηση του σύμπαντος και τις δυνάμεις που το κυριαρχούν;
Το Ιχώρ μόλις κυκλοφόρησε από τις Εκδόσεις Παπαζήση και μιλάει για την αρχαία Κρήτη και την τελευταία μέρα του αφανισμού του Μινωικού πολιτισμού δημιουργώντας μια αέναη ιέρεια η οποία ξαναβρίσκει την δύναμή της από τον θεό Ιέλειο και την κοσμογόνο Γαία και προμηνύει τον όλεθρο όπως τον γνωρίζουμε μέσα από την Μυθολογία. Εγώ προσπάθησα από μια άλλη οπτική να αναλύσω τα πρώτα ‘παιχνίδια’ εξουσίας των θεών, πώς δημιουργήθηκαν οι πρώτοι άνθρωποι, αλλά και πως δημιουργήθηκε το σύμπαν. Το Ιχώρ δεν είναι απλά και μόνο μια ιστορία που συνέβη στην αρχαία Ελλάδα, είναι και μια πορεία αναζήτησης, όπως μου είπε και μια φίλη, είναι σαν να γράφεις το Χάρι Πότερ στην Ελλάδα. Δημιουργώ ένα κόσμο μυστικισμού, δημιουργώ την μαγεία με την πρώτη επίκληση των υπερφυσικών δυνάμεων, πάω στην πηγή, στην ελληνική μυθολογία.
Είναι ένα δύσκολο κομμάτι για μένα η σύλληψη της ιδέας, προσπάθησα να προετοιμαστώ ψυχολογικά πριν βγει το βιβλίο διότι θα γινόταν αυτή η ερώτηση από τον κόσμο. Όταν έχασα τον αδερφό μου προσπάθησα να συμφιλιωθώ με τον θάνατο, είχα μια πολύ μεγάλη ανάγκη να δω πέρα από το μπλε του ουρανού και αύτη ήταν η πρώτη μου σκέψη πως να προσεγγίσω ένα τέτοιο θέμα. Η σκέψη αυτή ωρίμαζε και δημιουργήθηκε πρώτα η ανάγκη μου να εξηγήσω το τι σημαίνει άνθρωπος -και όχι μόνο το όν που θρώσκει μέσα από την οπή και κοιτάζει το Θείο- αλλά το όν που ζει σε αυτή την γη, πως φτάσαμε εδώ, η ύλη που παράγεται πού δημιουργείται πού γεννιέται πού πάει και για ποιο λόγο..και έτσι γεννήθηκε το Ιχώρ!
-Τι είναι μύθος για σένα; Και πόσο επίκαιροι είναι οι μύθοι όχι μόνο στην σύγχρονη τέχνη αλλά και στην ερμηνεία της ίδιας μας της ύπαρξης;
Μύθος για μένα είναι κάτι το οποίο μου είπανε και το αναπαράγω. Η ιστορία είναι κάτι διαφορετικό. Ό,τι γνωρίζουμε μέχρι στιγμής για τους νόμους της φύσης, του σύμπαντος καταρρίπτεται και δημιουργείται κάτι καινούριο διαρκώς.
Στο Ιχώρ δίνω και μια πολιτική διάσταση με τον πρώτο πόλεμο μεταξύ του άνω Θεού και του κάτω Θεού για το ποιος θα κυβερνήσει τον κόσμο ..Σίγουρα ο μύθος ακουμπάει στο σήμερα. Επίσης υπάρχει ένα πολύ ωραίο κεφάλαιο – που το προσεγγίζω με προσοχή- για το πως δημιουργήθηκε ο πρώτος άνθρωπος, και γιατί έχει μέσα του το καλό και το κακό; το θεϊκό και το γήινο; το αρσενικό και το θηλυκό; Η αρχή του βιβλίου είναι πολύ πιο πίσω από την αρχή -που γνωρίζουμε ως ιστορία. Το Ιχώρ, το αίμα των θεών, είναι η ζωογόνος ουσία που δημιουργήθηκε όταν το χάος δημιούργησε το φως μέσα στο σκοτάδι. Όλα έχουν αρχή και τέλος. Χωρίς το φως δεν υπάρχει το σκοτάδι!
«Είναι λυτρωτική η διαδικασία της συγγραφής, αναμφισβήτητα. Είναι μια διαδρομή προς τα μέσα μας που εκθέτουμε στο κοινό..»
-Η συγγραφή είναι ένας τρόπος λύτρωσης για τον συγγραφέα;
Το βιβλίο δημιουργεί τις δικές του εικόνες. Ο καθένας μπορεί να τις ερμηνεύσει όπως θέλει. Η συγγραφέας και αρχαιολόγους Φωτεινή Τομαή που έκανε την επιμέλεια του βιβλίου, μου είχε πει όταν διάβασε το βιβλίο, «θα προσπαθήσω να μπω στην ψυχή σου». Είναι μια σπουδαία γυναίκα και μου είπε ότι «τελικά κατάφερα να μπω στην ψυχή σου όταν είδα το τέλος»! Οπότε ναι είναι λυτρωτική η διαδικασία της συγγραφής, αναμφισβήτητα. Είναι μια διαδρομή προς τα μέσα μας που εκθέτουμε στο κοινό!
-Τι θα συμβούλευες έναν νέο συγγραφέα ; Ποιες οι προκλήσεις στην εποχή της ψηφιακής επανάστασης για την συγγραφή και κατ’ επέκταση ζήτηση των βιβλίων;
Δεν μπορείς να ζήσεις, να βιοποριστείς ως συγγραφέας και έχει παρέλθει η εποχή που αγόραζε κάποιος με την άνεση του όσα βιβλία ήθελε. Ακόμα και οι λάτρεις των βιβλίων εκεί που αγόραζαν τέσσερα βιβλία τον χρόνο τώρα θα πάρουν ένα! Έχει αλλάξει βέβαια και η κουλτούρα, η τεχνολογία κάνει και καλό και κακό. Ζούμε σε εποχή των γρήγορων λύσεων και των fake news. Παντού υπάρχει αναπαραγωγή χωρίς να ξέρεις τι είναι αλήθεια και τι όχι.. Το σίγουρο είναι ότι κάνει κακό η κακή χρήση της τεχνολογίας όπως και τα social. Βλέπουμε πλέον ότι ακόμα και οι μεγάλοι σταρ «γκρεμίζουν» την εικόνα τους με την υπερέκθεση και υπερπροβολή. Σαν λαός όμως έχουμε ένα καλό, αναγνωρίζουμε την καλή δουλεία. Τα τελευταία χρόνια ειδικά στο εξωτερικό κάποια βιβλία έκαναν ιδιαίτερη αίσθηση και έγιναν και ταινίες. Ο κόσμος αν του δώσεις τη σωστή καθοδήγηση θα στραφεί στο βιβλίο. Σε αυτό στοχεύω και εγώ με το Ιχώρ. Σε έναν νέο που θέλει να ασχοληθεί με την συγγραφή θα του έλεγα ότι τίποτα δεν γίνεται χωρίς πολύ δουλειά.
-Ποιο είναι το επόμενο βήμα;
«Ετοιμάζω ως συγγραφέας – σεναριογράφος την πρώτη μου τηλεοπτική δουλειά..»
Η προώθηση του Ιχώρ είναι προτεραιότητα με πολλές παρουσιάσεις σε Αθήνα, Κρήτη και Κύπρο και θα ακολουθήσουν και άλλες μεγάλες πόλεις. Παράλληλα έχει ολοκληρωθεί η θεατρική μεταφορά του βιβλίου και αυτόν τον καιρό ετοιμάζω ως συγγραφέας – σεναριογράφος την πρώτη μου τηλεοπτική δουλειά, η οποία βασίζεται στο πρώτο μου μυθιστόρημα «Με το παράξενο όνομα Κοραμά», από τις Εκδόσεις Παπαζήση.
-Με τόση δράση που βρίσκεις χρόνο για σένα;
Έχω το προνόμιο να μένω στην Βάρη όπου έχω δημιουργήσει το προσωπικό μου καταφύγιο, έχω τα ζώα μου και είμαι πολύ ευτυχισμένος με τον σύντροφο μου και πάντα βρίσκω χρόνο για εμένα!
-Τέλος, θα ήθελα να μου πεις τι θα έλεγες στον Γιώργο των 18 χρονών στο ξεκίνημα της προσωπικής του διαδρομής, αν τον είχες απέναντι σου;
Θα του έδινα ένα δυνατό χαστούκι και θα του έλεγα «σύνελθε! αξίζεις πιο πολλά απ’ ότι πιστεύεις και μην αφήσεις κανέναν να σου πει τι μπορείς και τι δεν μπορείς».
